RecceLabRalli sözlüğü: 55 ralli terimi ve anlamı
Rallinin kendine özgü bir dili vardır ve bu dilin çoğu interkomdan, yüksek hızda duyulur. Bu sözlük; araç içi videolarda, canlı zamanlamada, yol kitaplarında ve kayıt formlarında karşılaşacağınız terimleri, aradığınızı hızla bulabilmeniz için gruplar halinde açıklıyor. Terimlerin İngilizce karşılıklarını da parantez içinde verdik.
Ralli yarışı
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| Etap rallisi (stage rally) | Transfer yollarıyla bağlanan zamanlı özel etaplardan oluşan ralli. Kulüp seviyesinden WRC'ye kadar kullanılan format. |
| Özel etap, ÖE (special stage, SS) | Zamana karşı sürülen kapalı yol bölümü. Bkz. özel etap nedir. |
| Transfer yolu (road section, liaison) | Etaplar arasındaki, programa göre yasal şekilde sürülen kamu yolu. |
| Ayak / gün (leg) | Rallinin bir günü; genellikle gece molasıyla biter. |
| Tur (loop) | İki servis arasında sürülen etap grubu. Birçok tur öğleden sonra tekrarlanır. |
| Bölüm (section) | Bir ayağın iki toplanma ya da servis arasındaki kısmı. |
| Shakedown | Starttan önce aracı kontrol etmek için yapılan test. Süreler sayılmaz. |
| Süper özel etap (super special stage, SSS) | İzleyici için kısa etap; bazen iki araç yan yana koşar. |
| Power Stage | WRC yarışının son etabı; en hızlı beş pilota bonus puan verilir. |
| Super Sunday | WRC'de pazar günü etaplarının ayrı klasmanı; en hızlı beş pilota bonus puan verir. |
| Toplanma (regroup) | Araçların bir araya toplanıp sırayla yeniden çıkarıldığı mola; çoğu zaman aralardaki boşlukları kapatmak için. |
| Kapalı park (parc fermé) | Araçların tutulduğu ve üzerinde çalışılamayan güvenli alan; örneğin gece ya da finişten sonra. |
| Servis parkı (service park) | Mekanikerlerin belirli zaman aralıklarında araçlar üzerinde çalışabildiği üs. |
| Uzak servis / lastik değişim bölgesi (remote service, tyre fitting zone) | Ana servis parkı dışında, çoğunlukla yalnızca lastik değişimine izin verilen sınırlı alan. |
Zamanlama ve kontroller
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| Zaman kartı (time card) | Tüm kontrol zamanlarının işlendiği kart. Kaybetmek ağır ceza getirir. |
| Zaman kontrol, ZK (time control, TC) | Ekibin zaman kartındaki dakikada varması gereken kontrol noktası. Erken ya da geç varmak cezalandırılır. |
| Hedef süre (target time) | Bir transfer yolu için verilen süre. |
| Etap startı (stage start) | Özel etabın başlangıç çizgisi; start geri sayımla verilir. |
| Uçan finiş (flying finish) | Etabın tam hızda geçilen bitiş çizgisi. Etap süresi burada durur. |
| Stop noktası (stop control) | Uçan finişten sonra aracın durduğu ve sürenin karta yazıldığı nokta. |
| Ara zaman (split time) | Etabın içindeki bir noktada ölçülen süre. |
| Etap süresi (stage time) | Ekibin bir etabı tamamlama süresi. |
| Genel klasman (overall classification) | Tüm etap süreleri ile cezaların toplamı. En düşük toplam kazanır. |
| Farazi süre (notional time) | Ekip bir etabı normal şekilde tamamlayamadığında, örneğin etap durdurulduğunda, komiserlerin verdiği süre. |
| Yola çıkış sırası (road order, running order) | Araçların start sırası. Toprak zeminde ilk araçlar arkadakiler için yolu temizler. |
| Yol süpürme (sweeping, road cleaning) | Toprak zeminde ilk çıkmanın dezavantajı: gevşek taşlar hâlâ sürüş çizgisindedir. |
| Yarış dışı kalma (retirement) | Ralliden çekilme; örneğin kaza ya da mekanik arıza sonrası. |
Yol notları ve navigasyon
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| Yol notu (pace notes, pacenotes) | Ekibin bir etabı anlatan, co-pilotun yüksek sesle okuduğu kısaltmalı tarifi. Bkz. yol notları rehberi. |
| Keşif (recce) | Reconnaissance kelimesinin kısaltması: yol notlarını yazmak için etapların ralliden önce sürülmesi. Bkz. keşif nedir. |
| Yol kitabı (road book) | Organizasyonun tüm rotayı çizim ve mesafelerle anlatan resmî belgesi. |
| Tulip diyagramı (tulip diagram) | Yol kitabında kullanılan küçük kavşak çizimi: nokta geldiğiniz yeri, ok gideceğiniz yönü gösterir. |
| Trip metre (trip meter) | Co-pilotun yol kitabını ve notları takip etmek için kullandığı hassas mesafe sayacı. |
| Kalibrasyon (calibration) | Trip metrenin mesafelerini organizasyonun yol kitabıyla eşleşecek şekilde ayarlamak. |
| Çakıl / buz not ekibi (gravel crew, ice note crew) | Etapları yarışmacılardan önce sürüp notları güncel koşullara göre güncelleyen ekip. |
| Güvenlik notları (safety notes) | Organizasyonun bir etaptaki bilinen tehlikeler hakkında yayımladığı uyarılar. |
| Firkete (hairpin) | Neredeyse 180° geri dönen viraj. |
| Kare (square) | Yaklaşık 90°'lik viraj, çoğunlukla kavşakta. |
| Tepe (crest) | Arkasını gizleyen yol yükseltisi. |
| Dikkat (caution) | Notlardaki uyarı; çift ya da üç dikkat daha büyük tehlike demektir. |
| Kesme (don't cut) | Pilota virajın iç tarafını kullanmamasını söyleyen not. |
Araçlar ve ekip
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| Pilot (driver) | Aracı süren ekip üyesi. |
| Co-pilot (co-driver) | Yol notlarını okuyan, navigasyonu yapan ve zaman kartını yöneten ekip üyesi. |
| Ekip (crew) | Pilot ve co-pilot birlikte. |
| Rally1 | WRC'nin en üst araç sınıfı. |
| Rally2 | WRC2'de ve birçok ulusal şampiyonada kullanılan dört çeker müşteri aracı. |
| Rally3, Rally4, Rally5 | Dört çekerden (Rally3) iki çeker giriş araçlarına uzanan daha düşük maliyetli sınıflar. |
| WRC2, WRC3, Junior WRC | WRC ile birlikte, alt sınıf araçlar için düzenlenen destek şampiyonaları. |
| Keşif aracı (recce car) | Keşifte kullanılan yol aracı; yarış aracı değildir. |
| OK / SOS levhası (OK / SOS board) | Kaza sonrası arkadan gelen ekiplere yardım gerekip gerekmediğini gösteren, araçta taşınan levha. |
Zeminler ve koşullar
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| Toprak / çakıl (gravel) | Gevşek, asfaltsız yollar; en yaygın ralli zemini. |
| Asfalt (tarmac) | Asfalt kaplı yollar. |
| Kar ve buz (snow and ice) | Kış zeminleri; bazen çivili lastiklerle sürülür. |
| Kesme / viraj kesmek (cutting) | Virajın iç tarafından geçmek. Viraj kesmek yola toprak ve taş taşır. |
| Tekerlek izi (ruts) | Önceki araçların açtığı oluklar; özellikle ikinci geçişlerde. |
| Su geçişi (splash) | Etap üzerindeki su geçişi. |
Terimleri uygulamada kullanın
Ralli dilini öğrenmenin en hızlı yolu onu kullanmaktır. RecceLab ile keşifte yol notu yazabilir, GPX izinden taslak not üretebilir ve notları araç içi videoyla okuma çalışabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Rallide ÖE ne demek?
ÖE, özel etabın kısaltmasıdır: zamanlı, kapalı yol bölümü. İngilizcede SS (special stage) denir; ÖE1 rallinin ilk etabıdır.
Rallide ZK ne demek?
ZK, zaman kontroldür: ekiplerin belirlenen saatte varması gereken kontrol noktası. İngilizcede TC (time control) denir.
Yol kitabı ile yol notu arasındaki fark nedir?
Yol kitabı, organizasyonun herkes için verdiği resmî rotadır. Yol notları ise ekibin her etabın kendine ait ayrıntılı tarifidir.